Yazı Detayı
10 Mart 2019 - Pazar 20:30 Bu yazı 289 kez okundu
 
DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI
AYTEN DİRİER
mardintoplumsaldayanisma@hotmail.com
 
 

DÖNÜŞÜM MARDİN’İN TARİHİ DOKUSUNU BOZMAMALI

 

 

 

    Dünya üzerinde Tarihi dokusunu koruyan şehirler açık müze olduğundan, onlara hazine gözüyle bakılmakta. Ortaçağ mimarisini en iyi koruyan üç şehirden Kudüs, Venedik UNESCO listesine girdi, ama sadece Mardin beklemeye alındı. Başka şehirlerimiz daha sonra listeye girdiği halde, Mardin’in halâ beklemesi düşündürücü… Bunun baş sebebi, bence tarihi dokusunun bozulmasıdır.

 

    Çocukluğumuzda her yeri saran, güneşin sindiği safran rengi binaların üzerine kibrit kutusu odaların eklenmesi, arasına modernleşme sembolü düz duvar apartmanlar ile kamu binalarının dikilmesi Mardin’in dokusunu bozsa da fazla göze batmıyordu. Kamu binalarından şehir etekleri, İpek Yolu’nun giriş ve çıkış güzergâhına dikilenler şehrin silüetini bozmadığı gibi, yeni iskan yerlerinin doğal yerini de belirliyordu. Okullar ve sağlık kurumlarının şehrin tapusu sayılan mezarlıklar üzerinde inşa edilmesi ise en büyük hataydı.

 

    1950’lerde başlayan yıkım, 1960 sonrası daha da arttı. Mardin sürekli göç verdiği gibi göç de alıyordu. 1980’lerde hortlayan terörle Kenan Evren şehrimize en büyük kötülüğü yaptı. Dağ köyleri ve mezralarda yaşayan insanları güvenlik amacıyla toprağından koparıp, şehrin eteklerine yığınca, Beden altı ve çevreye herkes aklına estiği gibi ev yapmaya başladı. Kayacan Sitesi ile Yenişehir’in yerinde ve bir plâna göre kuruluş örneği de sorunu çözmedi. Tarihî yerleşimlerin en büyük sorunu insansız kalmasıdır. Mardin ise bu göçlerle tersini yaşadı ve şehrin nüfus dokusu da değişti.

 

    2000’lerde başlayan, Dünyada nadir görülen doğal çevreleri koruyabilme ve gelecek nesillere ulaştırabilme amacıyla, mümkün olduğunca çok az müdahale ile onarma işi olan Restorasyon, maalesef ehil kişilere yaptırılmadığından amacına ulaşamadı. SİT alanı sayılan tarihî yerlerin restorasyonu ise şehrin altını oyarak, epey şikâyetlere yol açtı. Büyükşehir Belediyesi kurulduktan sonra bu şikâyetler daha da arttı. Mardin'in SİT alanı olarak belirlenmesinin nedeni olan geleneksel mimarideki yapı unsurlarının önemli bir parçası olan tarihsel kanalizasyon sistemi zarar gördü, çeşmelerin suyu akmaz oldu. Bazı evlerin duvarında çatlaklar, temelinde kaymalar olurken, zamanında tedbirler alınmayıp savsaklandı.

 

     Şehrimizin genel görünümünde başlayan erozyon tarihine kadar uzandı ve zekâsıyla işgali önlediği için Atatürk’ün armağan ettiği Kurtuluş Günü bile Onur Günü’ne çevrildi. Bütün bu gelişmeler işin ehline verilmeyişinden kaynaklandı.

 

    Mardin Tarihi Evleri Koruma Derneği Başkanı Sadettin Noyan, Belediye’nin yaptığı altyapı çalışmalarının tarihi evlere zarar verdiği iddiasıyla Bakanlık ve Anıtlar Yüksek Kuruluna kadar ulaştı, ama bir sonuç alınamadı. Sosyal Medya bu konuda çalkalanırken, yurdun büyük şehirlerinde yaşayan Mardinliler gelişmeler karşısında çok üzülürken, ilgili ve yetkililerden gerekli açıklamalar çok geç yapıldı.

 

    Günümüzde Valiliğin iyi niyetle başlattığı dönüşüm çalışmalarında da aynı durum sürmekte. Mardin Lisesi, Gazi İlkokulu, Kız Öğretmen Okulu, Kız Meslek Lisesi-Ticaret Lisesi, Olgunlaşma Enstitüsü’nün sırayla yer aldığı güzide İdadi binasının, -ufuk açıcı, emeğin sonunda amaca ulaşmayı simgeleyen- tarihî merdivenleri de bu işten nasibini aldı. Güzelleştirme amacıyla yapılan çiçek tarhları(meşkebe) ve ışıklandırma bir yıl içinde hatanın büyüklüğünü göz önüne serdi. İşinin ehli tarafından; o tarhlar duvar diplerine, ışıklandırma duvarlara yapılasa bu kadar zarar vermez, aleyhte kamuoyu oluşturmazdı.

 

    Mardin Ortaçağ’ın en önemli açık hava müzesidir. İpek Yolu’ndan sonra en önemli gelir kaynağı Turizm’dir. Turistler tarihî yerlere giderken aslıyla görmek, otantik ortamda geçmiş zamanı yaşamak ister. Yaşadığı yerin benzeri modern bina ve yollarla karşılaştığında kandırıldığını düşünüp, bir daha gitmediği gibi gitmek isteyenleri de engeller. Oysa memnun kalan her turist en azından beş kişi daha yollar. Bu nedenle Mardin’de Restorasyon aslına uygun, işin ehli tarafından yapılırsa, dokusu korunursa ilgi çeker, lâyık olduğu değeri görür.  Modern alanlar her yere kurulabilir, ama Mardin-Artuklu’nun içine uygun düşmez.

 

    31 Mart’ta yapılacak yerel seçimde özellikle Artuklu halkı geleceğini düşünerek; sokaklarında koşturmuş, değerleriyle büyüyüp özümsemiş adayı seçmeli ve işin gerisini bırakmamalıdır. Yapılacak çalışmaların, kültürel koruma konusunda yetkili kişiler tarafından denetlenmesi, zarar gören yapıların kısa sürede onarılması, sonraki çalışmaların bu yetkili kişilerce yapılması, bundan sonra yapılacak binalarda kibrit kutusu değil, Mardin mimarisinin örnek alınması Mardin’i koruyacak ve lâyık olduğu değere kavuşturacaktır.

 

    Yetkili, etkili, işin ehli ve -hoşgörü deyiminden rahatsız olanlar değil, hoşgörülü- Mardin Ruhu’na sahip kişilerin bu soruna sahip çıkması dileğiyle, Allah Mardin’imizi korusun...

 
Etiketler: DÖNÜŞÜM, MARDİN’İN, TARİHİ, DOKUSUNU, BOZMAMALI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
02 Mart 2019
KARABAĞLAR PROJE TANITIMINA BAKAN PAKDEMİRLİ DAMGA VURDU
411 Okunma.
07 Ocak 2019
I.DÜNYA SAVAŞI ve KAFKASYA CEPHESİ
5154 Okunma.
29 Aralık 2018
ENGELSİZ YÜREKLER İZMİR’DE MEHMET ÂKİF’İ ANDI
766 Okunma.
13 Aralık 2018
ADNAN AVUKA’NIN SERGİSİ İZMİR’DE MARDİN VUSLATI YAŞATTI
1581 Okunma.
26 Kasım 2018
İZMİR MARDİNLİ GENÇ İŞADAMLARI DERNEĞİ’NİN VEFASI
2382 Okunma.
12 Kasım 2018
UZAYDA YANKILANAN TEK SES E Z A N’ DIR!
2207 Okunma.
22 Ekim 2018
İZMİR’DE YEREL SEÇİMİ MARDİN HOŞGÖRÜSÜ KAZANDIRACAK
2178 Okunma.
28 Eylül 2018
ÇİN HALK CUMHURİYETİ’NİN 69. YILDÖNÜMÜ İZMİR’DE KUTLANDI
2240 Okunma.
25 Ağustos 2018
MAZİDE KALANLAR
1212 Okunma.
11 Temmuz 2018
EBRU BAYBARA DEMİR'E SOSYAL MEDYADAN DESTEK OLALIM
3978 Okunma.
17 Haziran 2018
B A B A M
1342 Okunma.
09 Haziran 2018
İZMİR’DE BİR ARI KRALİÇE; C E Y D A
836 Okunma.
05 Haziran 2018
İZMİR’İN HOŞGÖRÜ RENGİ MARDİN SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI
1459 Okunma.
13 Mayıs 2018
İZMİR KADINLAR BİRLİĞİ DERNEĞİ/İZKAB
884 Okunma.
12 Mayıs 2018
FRANSIZ, GEÇMİŞE DE FRANSIZ!
532 Okunma.
02 Mayıs 2018
SEÇİM STARTI, NEDEN İZMİR’DE VERİLDİ?
1202 Okunma.
27 Nisan 2018
AFRİN’DE DİRİLİŞ
581 Okunma.
17 Nisan 2018
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ 17 YAŞINDA
656 Okunma.
13 Nisan 2018
Mİ’RAÇ
759 Okunma.
28 Mart 2018
ÇİN’İN ÜNLÜ SOPRANOSU DİLBER YUNUS’U DİNLERKEN
1197 Okunma.
14 Mart 2018
İZMİR KARABAĞLAR’DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR
1844 Okunma.
09 Mart 2018
İDÜ GÖRKEMLİ BİR TÖRENLE DÜNYA KADINLAR GÜNÜNÜ KUTLADI
1155 Okunma.
28 Şubat 2018
II.ABDÜLHAMİD HAN GÖKTEN İNDİ!
1230 Okunma.
19 Şubat 2018
ÇİN, YENİ YILI “MUTLU BAHAR BAYRAMI” GÖSTERİSİYLE İZMİR’DE BAŞLATTI
1656 Okunma.
17 Şubat 2018
I.AFRİN SAVAŞI ve ÖNEMİ-1119
1188 Okunma.
05 Şubat 2018
BİNİKİ YÜZ YILDIR ORTADOĞU COĞRAFYASINDAYIZ
1724 Okunma.
22 Aralık 2017
YILBAŞI’NIN TARİHÇESİ VE TÜRKLERDE AĞAÇ-GÜNEŞ KÜLTÜ
2709 Okunma.
29 Kasım 2017
RAVZA’DA YAKARIŞ
679 Okunma.
10 Kasım 2017
ATATÜRK’ÜN YAZDIĞI ŞİİRLER
1012 Okunma.
22 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ – 2 / MEDİNE-İ MÜNEVVERE
940 Okunma.
03 Ekim 2017
HAC GÜNCESİ-DAVET
918 Okunma.
21 Haziran 2017
KADİR GECESİ ve İBADETİ
886 Okunma.
18 Haziran 2017
BABAMIN MİRASI; ERDEM…
822 Okunma.
07 Nisan 2017
KÂZIM KARABEKİR MESELESİ
1187 Okunma.
26 Mart 2017
ULUSLARARASI ÇAKA BEY SEMPOZYUMU
1455 Okunma.
21 Mart 2017
NEVRUZ’UN GEÇMİŞİ
1281 Okunma.
15 Mart 2017
İZMİR EKONOMİ ÜNİVERSİTESİ’NDE TASARIM YILDIZLARI DOĞUYOR
981 Okunma.
01 Mart 2017
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
911 Okunma.
26 Şubat 2017
Ö.FARUK GÜLTAŞLI ŞEFLİĞİNDEKİ RÜŞTÜ ŞARDAĞ KONSERİ
1381 Okunma.
06 Ocak 2017
İZMİR KURTULUŞUN SEMBOLÜ
1260 Okunma.
05 Ocak 2017
VAZİYET-İ UMUMİYE MİLLÎ BİRLİĞİ GEREKTİRİYOR
1362 Okunma.
19 Aralık 2016
TÜRK YILMAZ
1074 Okunma.
19 Ekim 2016
PAŞAVAT ÇINARININ DÖKÜLEN YAPRAKLARI
4901 Okunma.
01 Ekim 2016
15 TEMMUZ DEMOKRASİ ve ÖZGÜRLÜK TÜRKÜSÜ
1026 Okunma.
11 Eylül 2016
“KUT”LU ÖNDER
1215 Okunma.
06 Ağustos 2016
B İ R O L A L I M
1102 Okunma.
18 Temmuz 2016
ORDU MİLLET NÖBETTE
2243 Okunma.
29 Nisan 2016
100. YILDÖNÜMÜNDE KÛT’ÜL AMARE SAVAŞI
1464 Okunma.
18 Mart 2016
ÇANAKKALE DENİZ SAVAŞI-18 MART 1915
1283 Okunma.
23 Şubat 2016
“MEZOPOTAMYA’DA İHANET EDEN, KUDÜS’TE HANÇERLENİR!”
1496 Okunma.
07 Ocak 2016
ATATÜRK’ÜN KOMŞULARLA İLİŞİKİSİ
1791 Okunma.
22 Aralık 2015
MEVLİD KANDİLİ
1564 Okunma.
03 Aralık 2015
KADIN HAKLARI
1349 Okunma.
26 Kasım 2015
ARTIK KELİMELERDE ŞAPKA ^ KULLANILACAK
1262 Okunma.
17 Kasım 2015
İLK TAMPON DEVLET GÜNEY DOĞU’DA KURULDU
1473 Okunma.
10 Kasım 2015
HATAY’IN DİYETİ ATATÜRK’ÜMÜZ
1632 Okunma.
07 Kasım 2015
ÂRİF MİLLET
1297 Okunma.
14 Eylül 2015
DİKKAT! 5. KOL YOĞUN FAALİYETTE…
1688 Okunma.
09 Eylül 2015
9 EYLÜL RUHU, TARİHİ TEKRARLATMAYACAK!
1043 Okunma.
25 Ağustos 2015
Yüreğim Kışlan
1470 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
1234 Okunma.
03 Ağustos 2015
Güneş yanığına önlem.
985 Okunma.
18 Temmuz 2015
BİRLİĞİN HARCI BAYRAM
1220 Okunma.
19 Mayıs 2015
19 MAYIS’IN ÖNEMİ
1670 Okunma.
07 Mayıs 2015
MARDİN’DE HIDRELLEZ YEMEĞİ
1489 Okunma.
01 Mayıs 2015
ÇOCUKLAR ATALARINI TANIDIKÇA, ÖZGÜVENLERİ ARTACAK
1843 Okunma.
25 Mart 2015
ÇANAKKALE SAVAŞLARI KRONOLOJİSİ
1424 Okunma.
24 Şubat 2015
CABER’DEKİ SÜLEYMAN ŞAH KİMDİR?
1680 Okunma.
04 Eylül 2014
BİRLİK ve BERABERLİĞİMİZİN ÇİMENTOSU SİVAS KONGRESİ...
2718 Okunma.
08 Temmuz 2014
I.DÜNYA SAVAŞI’NIN NEDENLERİ Ayten DİRİER
2204 Okunma.
29 Mayıs 2014
İSTANBUL FETHİNİN TÜRK VE DÜNYA TARİHİNDEKİ ÖNEMİ-4
2267 Okunma.
20 Mayıs 2014
ATATÜRK’ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ
2159 Okunma.
17 Nisan 2014
YENİ YAYINLAR - 2014
2100 Okunma.
13 Nisan 2014
147 yıllık İZMİR BELEDİYE BAŞKANLARI
2008 Okunma.
05 Nisan 2014
2014 YEREL SEÇİM MESAJI; BAĞIMSIZLIK KARAKTERİMDİR!
3398 Okunma.
22 Mart 2014
NEVRUZ KİMİN BAYRAMI?
2059 Okunma.
18 Mart 2014
ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ-18 MART 1915
1639 Okunma.
01 Mart 2014
HOCALI KATLİAMI, AZERBAYCAN BAĞIMSIZLIĞININ DİYETİ,,,
1704 Okunma.
12 Şubat 2014
ŞEHZADE MUSTAFA NASIL ÖLDÜRÜLDÜ?
2302 Okunma.
25 Aralık 2013
KANUNÎ, ŞEHZADELERİNİ NEDEN BOĞDURDU?
2155 Okunma.
23 Aralık 2013
TÜRKOVİZYON TÜRK DÜNYASI ŞARKI YARIŞMASI
1566 Okunma.
02 Aralık 2013
İNOVASYON HAFTASI
1692 Okunma.
01 Aralık 2013
DURUN! DURUN BİRAZ…
1960 Okunma.
21 Kasım 2013
MARDİN’İN KURTULUŞU
4122 Okunma.
14 Kasım 2013
KERBEL’NIN AĞIDI, TAHILLARIN TÜRKÜSÜ AŞURE
3059 Okunma.
10 Kasım 2013
ATATÜRK'ÜN DEVRİMCİLİK ANLAYIŞI...
1511 Okunma.
11 Ekim 2013
İZMİR MUTFAĞIMDAN BAYRAM TATLILARI(10 ÇEŞİT)
1822 Okunma.
02 Ekim 2013
SEYYİD MÜKERREMEDDİN EMİR SULTAN
2588 Okunma.
28 Eylül 2013
MARDİN’DE BAHAR ve NERGİZİYE SALATASI
2328 Okunma.
09 Eylül 2013
Dokuz Eylül ve İzmirlilik ruhu
1399 Okunma.
05 Ağustos 2013
ADNAN AVUKA, İZMİR’DE MARDİN RÜZGÂRI ESTİRDİ
3671 Okunma.
30 Temmuz 2013
1 YAZAR * 1 KİTAP Ayten DİRİER
1855 Okunma.
25 Temmuz 2013
Mardin'de Bayram/Paskalya Çöreği : İKLİÇE
2124 Okunma.
Haber Yazılımı