Yazı Detayı
10 Aralık 2013 - Salı 11:07 Bu yazı 1591 kez okundu
 
MARDİN'E DAİR......
ABDULLAH ORTAÇ
aortac47@gmail.com
 
 

Sihirli bir kürede gibi pembe bir hayal, tarihin geçmiş rüzgarlarının estiği Mardin , tarihin beşiğine tutulan en anlamlı mercek... Tarihte Mardin için birçok isim kullanılmıştır. Bunlar: Erdobe, Tidu, Merdin, Merdo, Merdi, Merda, Merde, Kartal Yuvası, Kuşlar Yuvası, Maridin ve Mardin Mardin adı hakkında pek çeşitli söylenceler vardır. J.A.Dupre ve J.Von Hammer Mardin kelimesinin savaşçı bir kavim olan Mardeler'le ilgili olduğunu, Mardeler'in İran hükümdarlarından Ardeşir(226-241) tarafından buraya yerleştirildiklerini anlatır. Şehir ve kavim isimleri arasındaki benzerlik, Mazıdağı yöresinde oturan Yezidilerin şeytana tapmaları, eski bir İran ananesinin devamı olarak şerre(kötülüğe) ibadet eden Mardeler'in bu bölgeye yerleştirildiklerinin delilidir. C.Ritter her ne kadar bu ifadeyi naklederse de bu ifadeye şüpheli bakar. Çoğu kaynaklarda Mardin'in gerçek adı "Merdin" diye geçer. Zira halkın çoğu da bugün böyle demektedir. Bu ad "Kaleler" anlamına gelir. Şehirde bir çok kalenin varlığı, şehrin bu şekilde isimlendirilmesini sağlamıştır. Mardin'in kale kavramlarıyla adının bu kadar sık geçmesinin en önemli nedeni de birbirini koruyup kollayan doğal savunma ve gözetleme faaliyetlerini icra eden korunaklı yapıların varlığındandır. Bunlardan bir kaçı: Mardin Kalesi(Kuşlar Yuvası, Kartal Kalesi veya Kartal Yuvası), Eskikale Köyünde bulunan Kalat'ül Mara, Deyrü'zzafaran Manastırının kuzeydoğusundaki Arur Kalesi ve Erdemeşt Kalesi'dir. Arap Tarihçilerinden Vakidi ise, Mardin adının Mate Dinden geldiğini ifade eder. Din isminde Mardin Kalesinde yaşayan ünlü bir rahip, kale komutanı ile dost olur. Komutanla dostlukları uzun sürmeyen rahip, Heraklüs tarafından gönderilen bir kumandan tarafından öldürülür. Kaleye Din öldü anlamına gelen "Mate Din" adı verilmiştir. Vakidi'nin bir başka rivayetine göre, İran Hükümdarlarından birinin Mardin ismindeki hasta oğlunun hava değişimi için geldiği bölgede iyleşmesi nedeniyle Mardin isminin bölgeye verildiğini ifade etmektedir. Bilgilere göre şehrin isminin doğrusuna en yakın rivayet budur. Süryaniler'in elde mevcut el yazma kaynaklarında da bunlara yakın söylemler mevcuttur. VII.yüzyılda İmparator Maoricius(1582-602) devrinin tarihçileri: Theophilaktas, Simotkattes, Procopius ve aynı devir coğrafyacısı Georgius Cyprius başta olmak üzere Mardin adının tarihteki gelişimi için benzer ifadeler kullanmışlardır. Bunların dışında Ermenice kaynaklarda şehrin isminin Merdin, Süryanice kaynaklarında Merdo, Merdi, Marda ve Mardin okunuşlarına rastlanıldığı, Süryani imla farklarının bu kelimenin belirli belirsiz ve çoğul şekillerindeki ayrılıklarından doğduğu ifade edilmektedir. Arap kaynaklarında ise şehir Maridin olarak anılır.

 Mardin hem İslam hem de hristiyanlar için önemli bir inanç merkezi ve bir dinler kentidir. Ulu Cami (Cami-i  Kebir), Zeynel Abidin Camii ve Türbesi, Koçhisar Camii (Kızıltepe Ulu Camii), Melik Mahmut (Bab Es Sur) Camii, Abdullatif (Latifiye) Camii, Zinciriye (Sultan İsa) Medresesi, Şehidiye Medresesi ve Camii, Sıtti Radviyye (Hatuniyye Medresesi), Cihangirbey Zaviyesi, 

Sultan Musa Türbesi, Mor Behnam (Kırklar)Kilisesi, Meryemana Kilisesi ve Patrikhane, Mor Yusuf Kilisesi (Surp Hovsep), Deyrulzafaran Manastırı (Mor Hananya), Deyru’lumur Manastırı
(Mor Gabriyel), Mor Yakup Manastırı (Nusaybin), Midyat  Meryemana Manastırı ve Mor Dımet Manastırı önemli dini yapıtlardandır. Örneğin; günümüzde Mardin Müzesi olarak kullanılan
bina 1895 yılında Antakya Patriği İgnatios Behnam Banni tarafından Süryani Katolik patrikhanesi olarak yaptırılmıştır.

Mardin kent merkezine 30 km. mesafedeki Dara Harabeleri  kentin güneydoğusunda Oğuz Köyü'ndedir. Tarihi belgelere ve arkeolojik kazılara göre Dara eski Mezopotamya bölgesinin en ünlü
garnizon kentlerinden biridir. Dara Kent Kalıntılarının kayalar içine oyulmuş çevresi 8–10 kilometreyi bulan geniş bir alana yayıldığı ve buralarda mağara evlerin olduğu görülmektedir. Kent kalıntıları içinde kilise, saray, çarşı zindan, tophane, su bendi ve su depoları halen görülebilmektedir. Ayrıca köyün etrafında tarihi Geç Roma (Erken Bizans) dönemine kadar gider kayalara oyulmuş mağara evler bulunmaktadır. Bunlara ek olarak Mardin’de; Gızzelin (İplik Dokuma), Şakolin ve Firiye Mağarası, Midyat Linveyri Şifa, Kefilsannur, Şenköy Kefilmelep, Kefilmardin, Hapisnas, Tınat, Savur Kıllıt, Kızıltepe Hanika ve Salah, Nusaybin Hessinmeryem ve Sercahan, Mazıdağı Gümüşyuva ve Avrıhan, Derik Derinsu, Dırkıp, Haramiye Mağaraları vardır.
Mardin aynı zamanda önemli bir sanat ve zanaat merkezidir. Mardin’de eski çağlardan beri testi-çanak-çömlek, demircilik, bakırcılık, kalaycılık, kuyumculuk, gümüşçülük (telkari),
iğne oyası, Midyat El Nakışı, tohum iğnesi, yorgancılık, oyacılık, boyacılık (Sibbeğ), dericilik (Dabbağ), sabunculuk, dokumacılık, Şal ü Şapik, kilimcilik, halıcılık (yün ve ipek), semercilik, keçecilik, tahta oymacılığı (Kakmacılık), sedef işlemeciliği, Halburculuk (Gürgen işlemeciliği), taş oymacılığı gibi geçmişten günümüze kadar yapılan yöreye has çok sayıda el sanatları icra edilmektedir.
Mardin’in kendine özgü yemekleri, yörede yetişen bitkilerin yardımı ve yaşam tarzının belirleyiciliğiyle geleneksel bir boyut kazanmıştır. Yöreye has baharatlar kullanılarak lezzeti arttırılan
geleneksel yemekler arasında, ikbebet (içli köfte), semburek (kapalı Lahmacun), ırok (kızartılmış içli köfte), kibe, kitel raha, kuzu çevirme, kaburga, lebeniyye, ve zerde sayılabilir. Ayrıca Badem Şekeri, Midyat Kavunu, üzümü, Yeşilli Kirazı ve Derik Zeytini Mardin’e özgü ürünlerdendir.

Mardin Gümüş işleme sanatı ile de çok ünlüdür El sanatlarından biri Olan Telkari Ustaları da gittikçe azalmaya başlamış ancak Üretilen Telkari Ürünleri Dünyaca ünlü olan Mardin ve Midyat ilçesinde Telkari sanatının yaşatılması içinMutlaka Artuklu Üniversitesi bünyesinde Bir Meslek Yüksek Okulu Kurularak Telkari sanatının ilerki dönemlere taşıyabilecek ustaların yetiştirilmesi ve üretilen Telkari ürünlerinin tanıtım ve pazarlamasında görev alacak elamanların da aynı okulda yetiştirlmesi için öncelikle ve zaman geçirilmeden başlanmasında büyük yarar bulunmaktadır.

 NASIL GİDİLİR?

Karayolu : Terminale belediye otobüsleri ve minibüslerle ulaşmak mümkündür. Otogar Tel : (+90-482) 212 15 49 

Demiryolu: İl topraklarına Şanlıurfa-Ceylanpınar' dan giren demiryolu, sınırı izleyerek Suriye ve Irak'a ulaşır. Ayrıca Şenyurt kasabasından geçen bu yola Mardin 30 km. hatla bağlıdır. İstasyon Tel : (+90-482) 212 51 36 

Havayolu: Haftanın beş gününde (Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe ve Cumartesi) Ankara aktarmalı İstanbul uçak seferleri yapılmaktadır. Hava Limanı Tel : (+90-482) 313 00 00 - 313 27 18 

GEZİLECEK YERLER

Müzeler

Mardin Müzesi

Örenyerleri

Dara Harabeleri: Mardin'in güneydoğusunda 30 km. uzaklıkta Oğuz Köyü'ndedir. Burası eski Mezopotamya bölgesinin en ünlü kentidir. 

Dara Kent Kalıntıları, kayalar içinde oyulmuş çevresi 8-10 kilometreyi bulan geniş bir alana yayılmıştır. Buralarda mağara evler vardır. Kent kalıntıları içinde kilise, saray, çarşı ve depoları, zindan, tophane ve su bendi halen görülebilmektedir. 

Ayrıca köyün etrafında kayalara oyulmuş 6-7 kadar mağara eve rastlanır. Bunların tarihi Geç Roma (Erken Bizans) dönemine kadar gider. 

Midyat: Mardin gibi bir müze kent olan Midyat, Mardin'den yaklaşık 1.5 saat uzaklıkta yer alır. Mardin'e benzer evlerin, taş konakların, kemerli geçitlerin, minare gibi yükselen çan kuleleriyle Süryani kiliselerinin bulunduğu Midyat, bir ortaçağ kentini andırmaktadır. Bölgeyi Süryanilerin yavaş yavaş terk etmesi ve göç almasıyla şehir merkezi 2 km ötedeki Estel'e kaymıştır. Telkari diye bilinen taş işçiliğinin en güzel örnekleri Midyat'taydı. Bir kaç telkari ustası Midyat çarşısında mesleklerini sürdürmekte direniyorlar. Mutlaka izlemelisiniz.... Mardin'in bu çok önemli ilçesi gümüş işçiliğiyle de ünlüdür. El sanatları açısından önemli bir yöre olan ilçe turistik açıdan oldukça çekicidir. İlçenin 18 km. doğusunda bulunan Deyrulumur Manastırı M.S.397 yılında inşa edilmiştir.M.S.640 yılında Hz. Ömer zamanında Arap-İslam ordusu Süryanilerle işbirliği yaparak Mezopotamya'ya girince,özellikle bu eserin korunması için Hz. Ömer' in emri ile ayrıcalık tanımıştır. Manastırda eskiden içinde zengin bir kütüphane bulunmaktaydı. Ayrıca içinde binlerce öğrencinin eğitim aldığı bir teoloji fakültesi bulunmaktadır. Midyat'ta Meşe, Bitim, Antepfıstığı gibi ürünler ve kendine has acur, kavun yetiştirilir. Dünyanın en kaliteli üzümlerinin yetiştiği kavşak noktasıdır. 

Kaleler

Mardin Kalesi: M.S.975-976 tarihlerinde Hamdaniler tarafından inşa ettirilmiştir. Kalede, cami, hamam, mahzen ve birçok ambar bulunmaktadır. 

Dara Kalesi: Mardin'in 30 km. uzaklığındadır. Kale, İran Hükümdarı tarafından inşa ettirilmiştir

Cami, Kiliseler ve Manastırlar

Önemli bir İnanç Turizmi merkezi olan Mardin'de merkezde Ulu Cami, Meryemana Kilisesi ve Patrikhanesi, Mor Yusuf Kilisesi (Surp Hovsep), Deyruülzzafaran Manastırı (Mor Hananya), Deyrulumur Manastırı (Mor Gabriyel), Mor Yakup Manastırı (Nusaybin), Midyat Meryemana Manastırı ve Mor Dimet Manastırı görülmeye değerdir. 

Medreseler

Zinciriye Medresesi: Mardin merkezde olup, 1214 'de inşa edilmiştir. 

Kasımiye Medresesi: Mardin'in güneybatısında yer alan Medrese, Mardin yapılarının en büyüklerindendir. 1469-1503 yıllarında yaptırılmıştır. 

Mağaralar

Mardin Gızzelin Mağarası (İplik Dokuma), Midyat Linveyri Şifa Mağarası, Mardin Şakolin ve Firiye, Midyat Kefilsannur, Midyat Şenköy Kefilmelep, Kefilmardin, Midyat Hapisnas, Midyat Tınat, Savur Kıllıt, Kızıltepe Hanika ve Salah, Nusaybin Hessinmeryem ve Sercahan, Mazıdağı Gümüşyuva ve Avrıhan, Derik Derinsu, Dırkıp, Haramiye Mağaraları Mardindeki mağaralardır. 

COĞRAFYA

Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Mezopotamya havzasında bulunan Mardin, güneyinde Suriye, doğusunda Şırnak ve Siirt, kuzeyinde Diyarbakır ve Batman, Batısı Şanlıurfa ile çevrilidir.

Mardin dağlarının, Mazıdağı, Derik, Midyat, Savur ve Nusaybin yörelerine sokulan yüksek kesimlerinde, Meşe ağaçlarından oluşan topluluklara rastlanır. 

İklim olarak Akdeniz iklimi ile karasal iklimin ortak özelliklerine sahiptir. Yazları çok sıcak ve kurak, kışları ise yağışlı ve soğuktur.

TARİHÇE

Fırat ve Dicle nehirleri arasında Mezopotamya bölgesinde, tarih boyunca pek çok medeniyet yerleşmiştir. Bir dağın tepesinde kurulmuş olan Mardin, Yukarı Mezopotamya'nın en eski şehirlerinden biridir. 

M.Ö.4500' den başlayarak klasik anlamda yerleşim, gören Mardin, Subari, Sümer, Akad, Babil, Mitaniler, Asur, Pers, Bizans, Araplar, Selçuklu, Artuklu, Osmanlı Dönemi'ne ilişkin bir çok yapıyı bünyesinde harmanlayabilmiş önemli bir açık hava müzesidir. 

NE YENİR?

Mardin'in çok özel yöresel yemekleri mevcuttur. Özellikle kıbbe, çiğ köfte, keşkek, zerde, cevizli sucuk, helva çeşitleri, cevizli tatlılar yenebilir.Kaburga Dolması,Mardin Kebabı,İçli Köfte(Irok) İçli Pilav,Etli Ekmek,Sembusek,Mardin Çiğ Köftesi,kısacası Mardin'in Tüm yerel yemekleri değişik tat ve lezzetleri ile mutlaka yenilmelidir.

NE ALINIR?

Mardin'in meşhur telkari gümüş işlemesi alınabilir.

YAPMADAN DÖNME

Mardin Müzesi, Deyrulzaferan Manastırı ile Kasımpaşa Medresesi görmeden,Ziciriye Medresesi,Midyat İlçesindek Konakları 
Badem şekeri, leblebi, ceviz sucuğu tatmadan, 
Telkariden gümüş işleme almadan,Beyzsu,Savur,Midyat,Kızıltepe,Ömerli,Yeşilli
Kiraz Festivaline gitmeden kısacası Her tarafını gezmeden Mutlaka 
...Dönmeyin.


 
Etiketler: MARDİNE, DAİR
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
01 Kasım 2017
Sözünde Durmak
10206 Okunma.
10 Ekim 2017
Protranslate ile Işık Hızında Makale Tercümesi Yaptır!
521 Okunma.
29 Eylül 2016
DERNEK VE VAKIFLAR BİNA İÇİN Mİ,İNSANLAR İÇİN Mİ KURULUR?
1498 Okunma.
18 Haziran 2016
MARDİN STK'LARI GEREKTİĞİ GİBİ ÇALIŞIYOR MU?
1308 Okunma.
13 Nisan 2016
MARDİNDE YETİŞEN ŞİFALI BİTKİLER VE KULLANIM ALANLARI
1690 Okunma.
27 Mart 2016
ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ TANITIM ETKİNLİĞİ
998 Okunma.
22 Ocak 2016
GÜNDEM OLUŞTURMAK…
1019 Okunma.
06 Aralık 2015
SESSİZ KALMAYACAĞIZ!
1323 Okunma.
18 Eylül 2015
EMEKLİLER AĞIR YARA ALDI
1211 Okunma.
20 Ağustos 2015
HER ŞEYE DUYARSIZ HALE GELDİK!
1124 Okunma.
21 Haziran 2015
BUGÜN BABALAR GÜNÜ......
1010 Okunma.
30 Mart 2015
SEÇİME GİDERKEN...
950 Okunma.
11 Şubat 2015
FESHANE..MARDİN TANITIM GÜNLERİ...YAKALANAN BAŞARI...
1764 Okunma.
04 Haziran 2014
MARDİN BÜYÜKŞEHİR VE ARTUKLU BELEDİYE BAŞKANLARINA AÇIK MEKTUP
3177 Okunma.
04 Mayıs 2014
MARDİNSPOR'A GEREKEN DESTEK ACİLEN SAĞLANMALIDIR!
2066 Okunma.
23 Şubat 2014
SÖZ VERMEK!,SÖZ VERMEK!
1870 Okunma.
04 Şubat 2014
SUYU İDARELİ KULLANALIM!
1607 Okunma.
17 Ocak 2014
MARDİN VE ÇARŞILARI
1573 Okunma.
28 Aralık 2013
AZİM VE BAŞARI....
916 Okunma.
06 Aralık 2013
''SEVGİNİN KUCAĞINDA''
1250 Okunma.
06 Kasım 2013
KÜÇÜK PEMBE KURDELE!
1308 Okunma.
02 Kasım 2013
Mardin’de Aday Adayları Belli, Peki Aday Kim Olacak?
2639 Okunma.
24 Eylül 2013
2.MARDİN TANITIM GÜNLERİNİN ARDINDAN
2012 Okunma.
29 Ağustos 2013
MARDİN BİTKİLERİ VE KULLANIM ALANLARI
12674 Okunma.
23 Ağustos 2013
KİMYASAL SİLAHLAR ve KORUNMA YOLLARI
1858 Okunma.
03 Haziran 2013
SOSYAL MEDYA GERÇEKTEN BİR BELA MIDIR?
1636 Okunma.
14 Mayıs 2013
MARDİN KABUĞUNU KIRMAYA HAZIRLANIYOR!
1475 Okunma.
10 Mart 2013
Size uzanan Elleri Boş Çevirmeyiniz!
1261 Okunma.
13 Şubat 2013
SINAV KAYGISI
1264 Okunma.
Haber Yazılımı